Home    Kurdish Art | Kurdish Music | Video Clips | Kurdish Cards | Photo Album | Old Photos
 Kurdish Music   Geo Map   Links   Articles   Iranian Music   News     
 Kurdistan Music, Singers & Music Groups
Shahriyar Jamshidi     شه‌هریار چه‌مشیدی -

Category(s):
- Music.Players.
- Music.Composers.

Shahriyar Jamshidi
 Photo Gallery
         
Biography
Shahriyar Jamshidi was born in 1971 in Kermanshah, and was brought up in a family and environment that didn’t have any tendency toward meaningful arts. He had intense interest to writing and painting from childhood and he wrote his biography and social circumstances of the society where he lived, and the great works of classical literature of the world was his sole company those years, he practiced calligraphy for awhile. But in long term, music the only element of life was the sole thing that could soothe his wandering and unstill soul and fulfill his free parts of inside. Zagros Mountains with its high, elevated figure that reaches the sky always encouraged him not to scare and keep on the road of art and music which was his most difficult choice in his traditional and religious society where he was brought up.

His first music instructor was Mahmood Merati who taught him playing Kamancheh instrument and music and the basics of music for two years. In 1997, He graduated in music and got his B.A from Tehran University of Arts. This change was a start point for him to enter the professional world of art and in college he enjoyed from the professors such as Ahmad Pezhman, kamal Portorab, Kmabiz Roshan Ravan, Dr. Arianpor, Hoshang Kmakar, Sharif Lotfi, Mohsen Elhamaian, Taghi Binesh, in fields of history, theory and knowledge of music. From the start, Ardashir Kamkar and Hadi Montazeri helped him with the continue of learning Kmanacheh instrument, and when he was in college, he was acquainted with the great Baku Ian player Mones Sharif Ove, and he learned many details about techniques and methods of Azarian Kamancheh playing. But his leading change of view to Kamancheh instrument appeared at the time when he met the artist Mojtaba Mirzadeh and during two years of close friend ship with Mirzadeh, he became fond of Mirzadeh playing methods and way of thought.

We can point out of his artistic activates and career such as supervision and management of college groups throughout study in college and performing researching concerts in different cities of Iran, supervision of Kabuki group 1998 and performing in Tehran, Tus and Mhabad with voice of singers Kaveh Bah Bah Zadeh and Yousef Bolorian. 2001, collaboration with Chakad group with supervision of Alireza Javaheri and performing concerts in Tehran, Mashhad and Gorgan, collaboration with musician Bahman Rajabi, performing Savaran e Dashte Omid part, 2002, recording supervisor and composer in Kermanshah Radio and Television, 2003, supervisor and composer of Zhivar group, and performing concert in Tehran.2004, establishing Dilan group in memory of late musician Ghader Dilan, and some performances in Honar hall and Rodaki hall with the voice of singer: Fraiborz Rauofi,2005, composing and arranging of Alvanati cassette with voice of singer: Yadolah Rahmani. Performing live programs in Kurdistan of Iraq with the invitation of different satellite channels such as Zagros TV, Kurd Sat, KTV from 2002-2007.2006, Composing and making and recording Heru cassette in collaboration with artist Mohsen Badri.2007 summer, Manzomeh Kherad Institute, Tehran: performance of Dilan group, parts of Kurdistan Music and North Khorasan music.



Dilan Group
ناسنامه
شه­­هریار جه­­مشیدی له شاره غه­­مگینه­­که­­ی کرماشان له گه­­ڕه­­کی جه­­ۆانشیر، کۆ­نترین شێونی ئه­­م شاره له ساڵی1971 له دایک بووه. له بنه­­ماله­­یکی نه­­خوێنده­­وار که هێچ هه­­­ست و بیر­ێکی هونه­­ریش له ناویان نه­بووه ژیاوه، ته­­نانه­­ت باوکی ده­­نگ خۆش بوو جار جاره له کاتی ته­­نیایی وپه­­ژاره ده­­ستی ده­­کرد به گۆرانی گوو­تن. له منداڵیه­­وه له کاتی چوونی بۆ قوتابخانه ده­­ستی کرد به خۆیندنی شاکاری نووسه­­رانی گه­­وره­­ی ئه­­ده­­­بی جیهان، ماوه­­یکی کورتیش خه­­ریکی خۆشنووسی بووه، به­­ڵام ته­­نیا ئارامگه­­ی دڵی پڕ سۆزی ناڵه­­ی خه­­م ­ره­­ۆینی که­­مانچه بوو. کرماشان شاری شیرینی فه­­رهاد کوژ، له هه­­زاره­­کانی رابردووی مێژوی کۆنی شێونه­واری ده­­سه­­لاتی ماده­­کان و ئه­­ستیره­­ی گه­­شی ئاسمانی هونه­­ری رۆژهه­­ڵات، شێون و ماوای کۆلتوور وفه­­­­لسفه­­­­ی میدیاکان و شانشین ئاگڕدانه­­کانی زه­­ردشت بوو...ئێستا شاریکی ئایینی و هونه­­رکۆژه، وبێ کۆلتووره، ئه­­و که­­سانه­­ش هه­­ستێکی راسته­­قین هونه­­ر له ده­­روونیان هه­یه، راو­یان ده­­که­­ن. هه­­موو کات له دوای ماندوو­بوونه­­کانیدا چاوی ده­­کرد به لۆتکه به­­رزه­­کانێ په­ڕاو و بێستون، داوای هێز­و هانای تایبه­­تی لێیان ده­­کرد، زۆری پێ نه­­چوو شاری خۆشه­­ویستی کرماشانی به جیهێشت.
یه­­کم مامۆستای بۆ فێرکردنی موزیک له کرماشان محمودی مرێتی، بوو که بۆ ماوه­­ی دوو ساڵ فێری ئامێری که­­مانچه­­ی کرد. ساڵی 1997 بڕوانامه­­ی بکالۆریسی له به­­شی موزیکی ئێرانی له کۆلێژی هونه­­ری زانکۆی هونه­­ری تاران وه­­رگرت. له­­و رۆژه­­وه هونه­­ر بوو به ئێش و ژیانی. له زانکۆش له مامۆستایانی وه­­ک ئه­­حمه­­د پژمان، مسته­­فا که­­ماڵ پوور توراب، دکتۆر کامبیز روشه­­ن ره­­وان، دکتۆر ئه­­میر حۆسین ئاریان پوور، هۆشه­­نگ کامکار، شه­­ریف لۆتفی، محسن ئێلهامیان، ته­­قی بینێش، له بواری ئاکادمی و هارموونی و مێژوی موزیکی جیهانی وئێرانی لێیان به­­هره­­مه­­ند بوو. بۆ فێربوونی که­­مانچه له ئه­­رده­­شێر کامکار و هادی مونته­­زری وانه­­ی وه­­رده­­گرت. دواتریش ماوه­­ی ساڵێک، له هونه­­رمه­­ندی ئازه­­ربایجانی مونیس شه­­ریف ­اوف له سه­­ر ته­­کنیک وشێوازی ژه­­نینی که­­مانچه­­ی تۆرکی کای ده­­کرد. پاشان گه­­یشته خزمه­­تی نه­­مڕ میرزاده. جه­­مشیدی پێموایه ئه­­گه­­ر موجته­­بای میرزاده­­م نه­­دی بووایه، بیروباوه­­ری تایبه­­تی ئه­­م کاتم له سه­­ر ژه­­نینی که­­مانچه­­ی کوردی به­­ده­­ست نه­­ده­­هات، میرزاده بۆ ماوه­­ی دوو ساڵ به موزیکی تاکه­­ژه­­نی و به­­رهه­­مه جوانه­­کانی خۆی و بیرو بڕوای له هونه­­ری کردی ئاشنا کرد.

له ساڵانی 1996-1992 ئه­­و کاته­­ی له زانکۆ وانه­­ی ده­­خوێند، سه­­رپه­­رشتی تیپی موسیقای سونه­­تی کۆلێژ بوو و له­­گه­­ڵ قوتابیانی کۆلێژ له شارانی ئێران ده­­یان به­­رنامه­­ی هونه­­رییان پێشکه­­ش کرد. سه­­رپه­­رشتی گڕوپی کابۆکی1998 له شارانی تاران، تووس (له سه­­ر بارگه­­ی حه­­کیم ئه­­بوڵقاسمی فه­­ردوسی) و مهاباد به ده­­نگی هونه­­رمه­­ندان کاوه به­­به­­زاده و یۆسفی بڵووریان و به هه­­وبه­­شی له­­گه­­ڵ تیپی چکاد2001 به سه­­رپه­­رشتی عه­­لی­­ره­­زا جه­­واهری، کۆنسێرت له شارانی تاران، گورگان و مه­­شهه­­د،له­­هه­­مان کات هاوکاری له­­گه­­ل هونه­­رمه­­ندی پایه به­­رزی تونبه­­ک ژه­­ن به­­همه­­ن ره­­جه­­بی، 2002چاودێری کردن له ستۆدیۆی ده­­نگ له رادیوی ته­­ڵه­­فزیونی کرماشان و سازکردن ودابه­­شکردنی چه­­ند پارچه به­­رهه­­م و موزیکی کردی، 2003 سه­­رپه­­رشتی و سازدان کۆنسێرتیک بۆ تیپی ژیوار له تاران، 2003 دامه­­زراندنی تیپی موسیقای دیلان به یادی هونه­­رمه­­ندی نه­­مڕ قادر دیلان و سازکردنی چه­­ند به­­رنامه­­ی هونه­­ری له­­هۆڵه­­کانی شاری تاران وه­­کو روده­­کی و ئه­­ره­­سباران به­­ده­­نگی هونه­­رمه­­ند فه­­ریبورز رئووفی، 2004 دابه­­شکردن موزیک و هاوکاری له تۆمارکردنێ ئه­­لبومی ئه­­ڵوه­­ناتی به­­ ئاوازی یه­­دوڵا رحمانی، (2007-2002) ساز دانی کۆنسێرت و گفتوگۆی هونه­­ری له که­­ناڵی ئاسمانی کوردسات، کوردستان و زاگڕوس، 2006 تۆمار کردنی به­­رهه­­مێکی تاکه­­ژه­­نی که­­مانچه و ئامره­­زه­­ربیه­­کان له­­گه­­ڵ هونه­­رمه­­ند محسن به­­دری، به ناو هڕو، ئێستا ئاماده­­یه له­­لایه­­ن کۆمپانیای ئێرانی ئاوای باربه­­د چاپ و بڵاو بکڕێته­­وه، 2007 سازدانی کۆنسێرتیک له سه­­ر موزیکی باکووری خوراسان (کرمانجی) و کرمانجی خوارو له هۆڵی خێره­­د له شاری تاران، له­­م به­­رنامه­­یه بو یه­­کم جار له سه­­ر ته­­خته­­ی شانۆ به تایبه­­ت به ناو سترانبێژ، گۆرانی پێشکه­­شی جه­­ماوه­­ر کردوه.

تیپی دیلان:

ره­­نگه دوای سه­­رکه­­وتن له زانکۆی هونه­­ر جه­­مشیدی ده­­بێت هه­­ست وتوانای هۆنه­­ری بخاته سه­­ر موزیکی دایکیی و گرنگترین شت له ئێشی هونه­­ریی موزیکی کردی بێت. له ساڵانی دور­­تر له وه­­تی منداڵ بوو، گۆێی پڕ بوو له ناڵه­­ی ته­­مووره و ئاوازی هۆره، له دونیای خه­­یالدا سه­­یری ده­­کرد و شه­­وانی ته­­نیایی پڕ بوو له سۆزی مه­­قام وسترانی گۆرانی بێژانی وڵاته­­که­­ی­­. به ئاوات ژیانی ته­­رخان کرد بو هونه­­ر، وه­­کۆ ژیانێکی تایبه­­ت هونه­­ری، هه­­مووی هیزو هانای بۆ ئاواز و موزیکی کوردی دابین کرد. له­­م پازه ساڵه له وڵاتی ئێران، هۆنه­­رمه­­ندی کورد گه­­یشتووته پلانێک، موزیکی سونه­­تی ئێرانی له ژیرده­­ستی بێت. باشترین ژه­­نیار وموزیکزانی کوردمان هه­­یه­­ وا دیاره هونه­­رمه­­ندی دونیای ئه­­مڕۆش به ته­­کنه­­ڵوژیای ئه­­م سه­­ده­­یه، ده­­بێت شاره­­زا بێت. له فه­­لسه­­فه­­ی نۆێی موزیک ئاگادار بێت وله ژه­­نینی ئامره­­که­­ی پسپۆر وئاکادمیسین بێت. ئه­­وکاته ده­­توانێ هه­­ستی خۆی به وڵاتانی دیکه­­ش بنۆێنێ. به­­م مه­­به­­سته، ساڵی 2003 بنچه و به­­ردی یه­­کمی تیپی دیلانم دامه­­زراند، به هۆی سنوردانان بۆ هونه­­ری تایبه­­ت و ڕه­­سه­­ن له موزیکی کوردی و تازه کردن وساز کردنی به­­رهه­­می موزیکی نۆێ. له گه­­ڵ ئه­­و هه­­موو گیرو گرفته­­ی له ئێران بو هونه­­رو موزیکژه­­ن، هه­­بوو و هه­­یه و کۆتایی پی نایێت، سه­­ڕ­­ه­­تا تووشیان بوو. ناوی دیلان له به­­ر یادی نه مڕ قادر دیلان(1999-1928) موزیکزانی گه­­له­­که­­مان هه­­ڵبه­­ژارد. بو ئه­­و جیگای به­­خته­­وه­­ریه بو یه­­که­­مجار ناوێ هونه­­رمه­­ندیکی کورد ئاراسته­­ی گروپێکی رۆژهه­­ڵاتی ده­­کات. قادر دیلان له­­و کاته­­ی ده­­ستی کرد به­­کاری هونه­­ری، کوردستان پڕ بوو له ناخۆشی و برک وژان. له به­­ر فێر بوونی موزیکی جیهانی ساڵانه­­های ساڵ له وڵاتی چیک له شاری پراگ ژیانی به سه­­ر برد. ئێستاش له دوای کۆچی مامۆستا، له کۆلانه­­کانی شاره­­کانی کوردستان ئاوازی دیلان و به­­رهه­­مه­­کانی زمان به زمان ده­­گه­­ڕێ و گۆێمان ئه­­زڕنگێنن. قادر دیلان دوور له وڵات ژیانی پی هات و له شاری پراگ به خاک ده سپێردرا. به­­هه­­ۆریه­­کانی گووت: له دوای مردنم، ئه گه­­ر نه­­بێ، خۆڵه­­میشه­­که­­م ببه­­ن به کوردستان. دیلان له سه­­ر هۆنڕاوه­­ی شاعیرانی نؤێ موزیکی زۆری ساز کرد، به راستی یه­­کێک له وانه­­یه ئاڵای سه­­رکه­­وتن و پێش بردنی هونه­­ری نۆێ به کۆلیدایه. له سه­­ر شیعری مامۆستاگۆران 'قژکاڵی' به­­سته­­یکی هه­­تا هه­­تایی ساز کرد، هه­­ۆریم بێکه­­س به­­رهه­­می دیکه­­ی ئه­­م موزیکزانه­­یه، دیلان بو ئورکیستری گه­­ۆره­­ی جیهانی چه­­ند پارچه مارش و موزیکی نووسی، هه­­ست و بڕوای شۆڕشگیرانه­­ی به جوانی له به­­رهه­­مه­­کانی دیاره و ماده­­ی هه­­موویان وه­­رگێراوه­­ی فۆلکلۆری کوردییه.
بیوگرافی
شهریار جمشیدی متولد 1350 کرمانشاه، در خانواده و محیطی پرورش یافتم که گرایش به هنر معنایی نداشت. از کودکی علاقه شدید به نویسندگی و نقاشی داشتم و سالها شرح حال خویش و شرایط اجتماعی جامعه ای را که درآن پرورش یافته بودم را به قلم می کشیدم و تنها همدم من رمانهای بزرگان و اندیشمندان عرصه ادبیات کلاسیک جهان بود. مدتی به خوشنویسی هم پرداختم. اما در دراز مدت یگانه عنصر حیات موسیقی بود که توانست بی واسطه روح سرگردان و ناآرام مرا تسکین و آرامش بخشد. زاگروس با قامت سر به فلک کشیده اش همواره مرا امید میبخشیدکه نهراسم و راه هنر و موسیقی را که دشوارترین انتخاب در جامعه سنتی و مذهبی که در آن پرورش یافته بودم را پیش گیرم.

اولین آموزگار هنری­ام که در آموزش موسیقی وسازکمانچه مرا یاری نمود "محمود مرآتی" بود که به مدت دو سال توانستم مقدمات موسیقی را نزدش بیاموزم. در ادامه سال 1376 مدرک کارشناسی موسیقی را از دانشگاه هنر تهران دریافت داشتم. این تغییربرای من نقطه آ‌غازی گشت که بتوانم به دنیای حرفه ای هنر راه یابم و در دانشگاه ازاستادانی چون احمدپژمان،کمال پورتراب،کامبیزروشن روان، دکترآریانپور، هوشنگ کامکار، شریف لطفی، محسن الهامیان، تقی بینش در ضمینه های تاریخ، تئوری و شناخت موسیقی بهره مند گردیدم. در همان ابتدا برای ادامه یادگیری کمانچه اردشیر کامکارو هادی منتظری مرا یاری نمودند و در دوران دانشجویی با نوازنده توانای باکویی مونس شریف اف آشنا و در مدت یکسالی که بااو ارتباط داشتم نکات بسیاری در مورد تکنیک وشیوه نوازندگی کمانچه آذری آموختم. در واقع نقطه عطف نگرشم به ساز کمانچه زمانی شکل گرفت که با هنرمند مجتبی میرزاده آشنا گردیدم و در مدت دو سال ارتباط نزدیکم با شیوه نوازندگی و اندیشه میرزاده در موسیقی مانوس گردیدم.

از جمله فعالیت هایم میتوان سر پرستی گروه های دانشجویی در دوران تحصیل و اجرای کنسرتهای پژوهشی در شهرهای مختلف ایران، سرپرستی گروه کابوکی 1377 و اجرای برنامه در تهران، طوس و مهاباد به خوانندگی هنرمند کاوه به به زاده و یوسف بلوریان، همکاری با گروه چکاد به سرپرستی علیرضا جواهری سال 1380 اجرای برنامه در تهران، مشهد وگرگان، همکاری با هنرمند بهمن رجبی، اجرای قطعه سواران دشت امید، نظارت ضبط و آهنگساز رادیو تلویزیون کرمانشاه 1381، سرپرست و آهنگساز گروه ژیوار 1382 واجرای کنسرت تهران، تاسیس گروه "دیلان" به نام زنده یادموسیقیدان کرد"قادر دیلان" 1383 وداشتن اجراهایی درفرهنگسرای هنر و سالن رودکی تهران با صدای هنرمند فریبرز رئوفی، آهنگسازی و تنظیم کاست"الوناتی" 1384 با صدای هنرمند یدالله رحمانی، اجرای برنامه هایی به دعوت کانالهای تلویزیونی KTV، Kurd sat، Zagros در کردستان عراق طی سالهای 2007-2002 میلادی، آهنگسازی ساخت و ضبط اثر"هرو" 1385 با همکاری هنرمند محسن بدری، اجرای کنسرت گروه دیلان درتهران واجرای قطعاتی از موسیقی کردستان و شمال خراسان در محل سالن مؤسسه منظومه خرد تابستان1386.

گروه دیلان

جمله فعالیتم در زمینه موسیقی کردی می­باشد. سالهاست در این راه به تحقیق و شناسایی فرهنگ موسیقایی پنج منطقه کردستان پرداخته­ام و بر اساس تمها و مقامهای این نواحی بداهه نوازی و آهنگسازی می نمایم خویش را به عنوان یک موزیسین کرد به جامعه هنری معرفی نموده­ام. هنر کرد با ویژگیهای منحصر به فرد خویش، توانسته راهی نو در هنر موسیقی ایران بگشاید. پر واضح است دارا بودن توانایی و اطلاعات آکادمیک در شناخت و پیشرفت این هنر مهم و پیشرو است. با توجه به این نگرش و دیدگاه و استفاده از تجربه­های متفاوت خویش در موسیقی، در سال 1383 با تمامی مشکلاتی که در این راه بود، گروه دیلان را تاسیس نمودم ونام گروه را به یاد بزرگ هنرمند کرد عراقی قادر دیلان (1999-1928) برگزیدم. شاید این اولین بار در تاریخ موسیقی ایران است که نام یک گروه موسیقی را به نام هنرمندی کرد برگزینند. دیلان آثار ماندگاری از خویش به جای گذارد هنرمندی پیشرو در دوره خویش ­بود زمانی او به موسیقی روی آورد که کردستان در شرایطی بس دشوار و ناهموار قرار داشت، او برای یادگیری موسیقی علمی وآکادمیک و ادامه تحصیل به پراگ پایتخت جمهوری چک رفت و سالها در آن کشور زندگی کرد و در این مدت آثار ماندگاری رابه مجموعه فرهنگ موسیقایی قوم کرد افزود که هنوز ترانه ها و نغمه هایش در کوی و برزن زمزمه میگردد. دیلان آخرین روزهای زندگی پر بارش را هم در ‌‌غربت و دور از وطنش به سر برد و در پراگ چشم از جهان فرو بست! بزرگترین وصیت وی نیز این بود که در زادگاهش به­ خا ک سپرده شود و این دین را برگردن دوستان خویش نهاد. از جمله آثار دیلان میتوان قطعات و ترانه های مختلفی را نام برد که براساس اشعار شاعرانی نوپرداز چون عبدالله گوران آثاری ماندگار آفرید، از جمله این ترانه ها میتوان قژ کالی، هاوریم بی­که س ونیز چند ترانه فولکلور راکه به شیوه خویش تنظیم و باز خوانی کرد وآثاری حماسی برای ارکستر جهانی که براساس تمهایی از موسیقی کردی نوشته بود که در آن زمان با ارکستر پراگ اجرا وتعدادی نیز ضبط گردیدند.
Birthplace: Kermashan - kurdistan
Email: Shahriyar AT shahriyarjamshidi.com
Website: shahriyarjamshidi.com

ظهر خالقی ،آوازی ماندگار

هر ملتی با فرهنگ خاص خویش، نگرشی گوناگون به مسایل پیرامون خود دارد . زبان و گویش هرقوم به گونه ای می تواند ملتی را از مرزهای جغرافیایی خود جدا سازد . دیرینه گی تمدن ، ساختارهای بنیادی آن مردم و ریشه های نژادی در این تفاوت نقش تعیین کننده دارد. اگر چه در دنیای امروز مرزهای قومی در هم نوردیده و بنیادهای نژادی در هم حل گشته اما هنوز میتوان بافتهای اساسی و بکر یک تمدن را جستجو و با نگرشی عمیق به ساختارهای یک نژاد و ملتی پی برد . کردستان منطقه ای با موقعیت جغرافیایی گونا گون با تفاوت گویش در هرقسمت و مرزهای خویش با کشورهای همسایه، فرهنگی عجیب و افسانه ای را در چارچوب اقوام و نژادهای اطرافش داراست .

موسیقی در کردستان یکی از اجزاء در هم تنیده زندگی انسان کرد است . ازکودکی با آوای لالایی مادران ، ناله شمشال و نغمه دو زله شبانان آوازهای لاو ک وحیران گوش جان می سپارند. در شادی و اندوه بانوای سرنا و نرمه نای ودهل احساسات رقیق خویش را لطیف کرده و روح اهورایی خویش را در سماء و پایکوبی در شادمانیهاشان صاف و صیقل می بخشند.

انسان کرد به دلیل وابستگی شدید خویش به آب و خاک و آسمان و زیستن در دامنه های سر سبز کوهپایه های سر به فلک کشیده زاگروس، در امتداد رودخانه های خروشانی چون الوند و سیروان، همواره در حال ستیز و ستایشی ناهمگون با عناصر حیات بوده است . آوازهایی که در دل تاریخ پر فراز و نشیب مردمی سینه به سینه و دست به دست گردش نموده ، چون سنگهای صاف بستر رودخانه ها صیقل و تراش یافته. و تاریخ این ملت ، حکایت عشقهای ناکام و از دست رفتن عزیزان است و یادگار تلخیهای راه ملتی در طول ناهموارمسیرشان وعشق پاکشان به تمامی عناصر زندگی است.

نغمه ها و ملودیهای کرد در مناطقی که همسایگی و تداول فرهنگی و اجتماعی بافرهنگهای ترک، فارس، ترکمن ، آسوری و عرب داشته بویی از آن فرهنگ را به عاریت دارد. زبان در پنج منطقه کردستان با لهجه وگویشهای متفاوت یکی از اساسی ترین عواملی ست که باعث اختلاف در بافت ملودیک نواهای هر منطقه گردیده است بطوری در اورامان شیوه اجرا و خواندن یک ملودی با منطقه بادینان اختلاف فاحش دارد .

حس و استعداد آواز ، همزاد حسی است که با هر فرد بشر زاده شده و با او عجین می گردد و این استعداد همزاد اگر با شناخت و آموزش همراه شود در آینده به بر می نشیند. در کردستان مردان مختلف با سلیقه های گوناگون دست به اجرای آوازهایی زده اندکه نسبت به بافت پنج ناحیه کردستان دارای ویژه گیهای خاص بوده است. روی سخن در این بحث با کردستان ایران است که به دلیل مجاورت با عراق ، ترکیه و مناطق فارس نشین در هر منطقه با توجه به گستردگی اقلیمی بو و رنگی متفاوت به گوش می رسد . چهار منطقه بادینان ، موکریان ، اردلان و هورامان و در امتدادشان گرمیان در کردستان ایران این ویژگیها را به وضوح نشان می دهند .

ریشه های ساختاری موسیقی مانند فواصل ، گردشها ، نتهای در آمد ، ایست فرود و شاهد در تمامی کردستان شباهت نزدیکی به هم دارند . تولید صوت از حنجره و نای در هر ناحیه متفاوت است ، گاه شاهد شنیدن نغمه هایی هستیم که خالقش تنها با دهانی بسته در دهان و کاسه سر تولید کرده و یا نوایی که در حنجره و تنها در دهان با باز گردانی تنفس تولید گشته . صدای بم و رگه دار و دارای فرکانس های اضافی هارمونیک از بهترین صداهایی است که در کردستان مورد توجه قرار داشته است ، این نوع حنجره حالتی حماسی و اسطوره گونه به نغمه ها می بخشد وسعت صوت خواننده همواره در رده های بعدی قرار داشته است . رسایی کلام و طنین حنجره از بهترین خصوصیات یک خواننده بوده. هر چه فرد بتواند حالت و موزیکالیته یک تم را با گویش درست در کنار کوک خواندن و حفظ ریتم داشته باشد ازنظر اهل فن مورد قبول تر می باشد . تربیت و آموزش موسیقی در کردستان به همان شیوه تجربه و یادگیری شخصی بوده و از این آزمون کمتر کسی سر فراز بیرون میآمد ، تنها افراد با هوش و استعداد می توانستند این راه را با نتیجه طی کنند تمامی خوانندگان برای نشان دادن هنر خویش در مجالس شادی و عروسی حضور پیدا میکردندو موفق ترین کسانی بودند که شنودگان زیاد تری داشتند، البته‌ به تجربه خوانندگانی را معروف میدیدند که ترانه های شاد تر و بزمی تر می خواندند.

در دوره ای که مردانی چون علی اصغرکردستانی، حسن زیرک ، محمد ماملی ظهور کردند هر یک با سبک و شیوه ای متفاوت هنر آواز کردی را دچار دگرگونی نمود والبته با پیدا شدن پدیده رادیو و بعد ضبط صوت توانستند آواز کردی را به گوش شنوندگان برسانند. به دنبال این ناموران که هر یک از قسمتی از کردستان ایران درخشیده بودند . مظهر خالقی نیز به جرگه خوانندگان راه یافت . پیش از بحث در مورد او و سبک و سیاقش می توان تعریفی از هنر شهری و بومی نمود. در دو نسل پیش از ما درکردستان به دلیل دارا بودن بافتی بومی به سختی مرز بندی شهر و دهات را می توان در نظر گرفت. فرهنگ موسیقی بومی یا غیر شهری بسیار دست نخورده تر از موسیقی شهری است ، آوازها و نواهایی که توسط خوانندگان غیر شهری اجرا میگردد . دارای اصالت و چارچوب پاک و دست نخورده بومی است . صدای آوازخوان همانطور پر حجم وحشی و خشدار است ریتم از حالت مترونمیک خارج می گرددکلام با همان سادگی ملودی جاری است، و دیالوگ همان قصه های عاشقانه تراژدیک و رمانتیک را بیان می کند ، احساس درونی آواز و ملودی را به راحتی می توان دریافت. به عبارتی رنگ و بوی فولکلوریک را به تمامی ، و بر اساس ساختارهای موزیک کردی می توان در آن نغمه هاو نواها جستجو کرد. و بطور معمول همراه وکال یک ساز بادی یا زهی و در ترانه ها هم سازی کوبه ای همراهی کننده خواننده می باشد. موسیقی شهری باز یافتی از تفکری نو تراست، آن رنگ و هوای فولکلور کمتر در آن دیده می شود اصوات پیچیده تر و ارکستر و ساز بندی تکمیل تر گردیده و دارای فضایی پیچیده میگردد. آواز نیز در این میان با تفاوتی زیاد از نوع بومی میباشد خواندن و جنس صدای آواز خوان دیگر آن اصالت ها و فضای سنتی را ندارد ادای کلام دگرگون میشود لهجه به زلالی نوع قبلی نیست حتی وسعت و حجم صدای خواننده به قوت وتوانای نوع قبلی نمی باشد.

در روزگاری که خواننده پر آوازه کرد حسن زیرک در اوج شهرت بود ، مظهر خالقی پا به میدان هنر آواز گذارد ، هنرمندی که در سالهای ابتدایی کارش فاقد شهرت و استقبال مردم و حتی اهل موسیقی گردید،امادیری نپاید که خود بنیان گذار شیوه و سبکی متفاوت با هم عصرانش گردید. گرچه سالها از ورته هنرجدا شده ولی جای پایی محکم و ماندنی بعد از خویش برای اهل موسیقی کرد بجای گذارده.

خالقی در ابتدا به یادگیری آواز دستگاهی و ردیفی موسیقی ایرانی همت گمارد. دیری نکشید خود متوجه این واقعیت گردیده که حنجره و توانش برای آواز ایرانی ساخته نشده و او جز ارتباط با فرهنگ مادریش نمی تواند در عرصه هنری دیگر قدم بردارد. در اولین آثار مظهرناپخته گی و نزدیک بودن صدا و نغمه هایش به دستگاهای ایرانی مشهود است ، نوع نگرش و آواز او بدلیل داشتن اصلوب صحیح آموزش ردیفی بسیار به خوانندگان فارس زبان شبیه است ، حتی عده ای معتقدند خالقی آواز ایرانی را با شعر سورانی باز خوانی می کند. بافت صوتی خالقی ، محدوده صدا ، حجم ، حدود زیر و بمی خاصش به شیوه ای محدود توانسته یک غالب صوتی آوازی مشخص و ممتاز بیافریند ، بی اغراق شاید کم وسعتی صدای اوست و نبود تن های زیر و بم برابر یا بقولی اکتاو زیر و بم باعث این فرم آواز گردیده و بدون شک این نوع حنجره تنها به کمک دستگاهای صوتی می تواند حالتها و نوانسهایش را ارائه دهد. این کمبود خود باعث ساختن و پرداختن یک امتیاز و یک سبک گردید.

زلالی و نوانسهای صدای خالقی و آرامشی که در خواندن او جاریست ، گزشها و نتهای گلیساندو که در اصل تقلیدی از حالت سازهای زهی است و تاکید وی به روی بعضی از کلمات و مکث هایی که در طول خواندن به صدایشان می دهد توانسته آرایشی جدا از هم دوره هایش در آواز کردی با روش خواندنش ارائه دهد. جدا از این توانائیها بدلیل آموزشی که از قبل در موسیقی آوازی و ردیفی ایرانی داشته ، کوک خواندن و در ریتم بودن را به کلی و دقیق درک نموده و در اجراهایش به خوبی از این اصول تبعیت می نماید( نکته تفاوت یک خواننده با سبک موسیقی شهری از خوانندگان محلی، دانستن اصول اجرا ، کوک بودن صدا و حفظ ضرب آهنگ است ) که این مسائل به طور لازم و کافی در آوازهاو ترانه های خالقی مشهود می باشد. ریتم خواندن آواز با وزن آزاد یا بقولی خواندن مقام توسط ایشان دارای وزن وایقاع معلوم و مخصوص است . زبانی که خالقی با آن دردیالوگ آوازهاو مقامهایش تکلم دارد همان زبان مادری ایشان کردی اردلانی میباشد که با همان نوع لهجه و وکال واقعیش ادا میشود و این یکی از رازهای موفقیت و تفاوت مظهراز هم دوره هایش است ، گویایی کلام و حالت و لهجه او نیز حتی در آثاری که به زبان سورانی می خواند او را با هم کارانش و حتی خوانندگانی که همان آثار را خوانده اند جدا می سازد. امتیاز دیگر وی دارا بودن بهترین نوازندگان و ارکسترهای دوره خو د است ، اقبال خالقی به همان مقدار بلند بود که نقطه مقابلش در همان زمان خواننده موکریانی محمد ماملی از آن بی نصیب بود.( ماملی با تمام توانایی و قدرتی که در کار و هنرش داشت ، تمامی آثارش با نوازندگان آماتور و معمولی اجرا و ضبط گردید.) هنرمندانی چون " یوسف زمانی ، عبدوالصمدی ، میرزاده و... او را یاری وآثار به یاد ماندنی و ممتازی را در تاریخ موسیقی کردی تصنیف نمودند که با صدای مظهر کامل گردید. نکته مورد اهمیت دیگر تمامی ضبط های او در استودیو های حرفه ای و خوب با بهترین امکانات آن زمان انجام گردیده و حتی آثاری را با ارکستر حنانه در تهران ضبط کرده اند. اگرچه بیشترین آثار وی باز سازی و تقلیدی از گذشتگان است اما او به راحتی و جرات توانسته جای پای ذوق و سلیقه خود را در ترانه ها به جای بگذارد و اگر شنونده دقت به این موضوع ننماید این آثار را تصنیف و ساخت قریحه خالقی میداند. صدای او حتی در غمگین ترین و عاشقانه ترین ترانه ها که حکایت عشقهای بی نتیجه و ناکام است تو را به اوج تراژدی جاری در کلام و شعر متن می رساند و این باور را به شنونده وارد می کند،و نشانه بیان قوی وی در خواندن متن ها و اشعارش میباشد . او با تجربه و شناختی که از فرهنگ فولکلور پیدا نمود توانست با انتخاب بجا و درست اشعارترانه هایی را که بارها با یک نوع بند و شعر تکراری باز خوانی شده بودن را با عناوین شعری ادبی تر و داستان گونه بیان و اجرا نماید ، زیبا ترین آثاری از خالقی بجای مانده قطعاتی است که حالت دو ریتمی و دو عنوانی است که در قسمت نخست ملودی و مقدمه با وزنی سنگین و کشیده اجرا میگردد، و در قسمت دوم با پاساژ و نتهای گذر موسیقی اتصال بین ملودی ابتدارا با ملودی ریتمیک و تندقسمت دوم ایجاد می کند ، که حالت درون گرایانه و فلسفی قسمت اول به شادی و امیدی ماندگار در ملودی دوم تغییر می یابد ، اگرچه تکرار بندهای قرینه در یک ترانه از خصوصیات موسیقی فولکلور است با اینکه یک بند در هر ترانه شاید چهار یا پنج مرتبه تکرار گشته اما با لطافت و هنر انتخاب شعر و حالت خوانیهای مظهر شنونده آن احساس تکراری و یکنواخت را از ملودی ترانه برداشت نمی نماید. آوازهایی که در بین تصانیف و ترانه های مظهر خالقی اجرا می گردد همگی دارای سبک و روشی یکسان هستند و به جرات می توان گفت توانایی ایشان در ترانه ها و آثار ضربی بیشتر میباشد ، خواندن مقام بر اساس مقامهای مناطق کردستان از وی در آثار ضبط شده دیده نشده ، خالقی با شناخت و توانایی که در ردیف موسیقی ایران داشت سعی در دگرگونیهایی در شیوه خواندن آوازهایش دارد . بیشترین این آوازها در دستگاه شور و دشتی اجرا گردیده ، خالقی با شناختی که از وسعت صوت خویش داشت بطور معمول در درآمد شور ، پرده دشتی و بیات راجع و کرد بیات آوازهایش را قرار میدهد. بیشتر هم نوازانی که در جواب آواز بااو همکاری داشتند غیر کرد بودند فضای جوابهای سازها بطور کل در فضای موسیقی فارسی یا ردیف دستگاهی ایران گردش دارد. بهترین ساز و آوازهایی که از مظهر، بجا مانده در کنار هنرمند تکنواز و آهنگسازبزرگ کرد مجتبی میرزاده بود و به جرات میتوان گفت پنجه جادویی او بود که نغمه های فراتر از مرزهای حواس ما را می آفرید، و با گزشها و گردشهای کروماتیکی که با ویولن و کمانچه اش داشت بو و رنگی کاملا کردی به نغمه ها می بخشید. آخرین اثر خالقی کاری مشترک با میرزاده بود و می توان گفت از ماندگار ترین آلبوم های موسیقی کردی است که به جای مانده.

اگر در مقام مقایسه بخواهیم در مورد آثار ارکستری ساخته شده برای خوانندگان کرد یاد کنیم همواره‌ گروه هاو آهنگ سازانی که برای مظهر خالقی کار کرده اند از بهترین ها بوده اند. درحالی همانطور پیش تر اشاره نمودیم کمتر خواننده معروفی این اقبال را داشت که با بهترین های عرصه موسیقی همکاری نماید حتی خواننده پر آوازه ، حسن زیرک نیز تعداد معدودی از کارهایش با گروه های خوب اجرا شده.

شاید تمامی قطعاتی که امروز میتوان از آن ملت کرد دانست همان کارهای ثبت گردیده است ، به عبارتی آنچه ضبط گردیده حتی باکیفیت نامطلوب شناسنامه هنری این ملت است که به یغما نرفته. چرا که با تاسف بسیار در میدان کار در موسیقی ایرانی برای تغییر و رونق بازار کار عده ای سود جو، که از کردهای موسیقی دانی هستند که در ضمینه موسیقی ایرانی فعالند، ملودی هایی را که شناسنامه فرهنگی قومی کرد است را به بهایی ارزان برای شهرت خویش ، کلام فارسی برآن می نهند و به مجموعه آثاری که وارد موسیقی ایرانی گردیده می افزایند ، و عده ای جسورانه تر نام آهنگ ساز این گنجینه ها را بر خود می نهند . به افتخار می توان گفت خوانندگانی چون حسن زیرک،محمد ماملی مظهرخالقی ،خلیل صدیقی، حشمت الله لور نژاد ، عزیز شاروخ و... با اجرا و باز خوانی این گنجینه نوا های کردستان از به تاراج رفتن و به نام بیگانه ثبت شدن گوشه اندکی از آوازهای کردی همت گماردند .

در اینجا میتوان ازدیدگاه زیبایی شناسی مقایسه ای هر جند گذرابر آوازهای خالقی داشت در سالهایی که رقابت در تولید و باز خوانی ملودیهای گذشته گان رواج داشت، از این میان تنها حسن زیرک به شهرتی زبانزد عام رسیده بود ، او گرچه قابلیت های بو می فولکلوریک خاص داشت اما از نظر زیبایی شناسی هنری آثارش جای نقد و بحث داشت . چرا که زیرک با نوع خواندن و لهجه و ملودیهایش تحولی ژرف در ترانه خوانی و ملودیهای کهنه بر جای گذارد گرچه از دیدگاه اهل فن او با کلامی عامیانه می خواند و در بیشتر موارد صدایش خارج می گردید و حتی از ضرب می افتاد . و ایرادهای فنی فرآوان برکارش وارد است اما در دل عوام و اکثریت جامعه جایگاه شاخصی یافت . در حالی که مظهر خالقی گنجینه غنی از کلام و شعر کردی را همراه داشت و از دفتر شاعران بنام کرد کلام را انتخاب می نمود و حتی شاعرانی چون " سواره ایلخانی زاده" برایش شعرمی سرودند، خالقی جای پای موسیقی هنری را در کردستان ایران پایه ریزی کرد، البته پیشتر ها " سید علی اصغر کردستانی " با همان جند تصنیف و آوازهایش که بویی از موسیقی سنتی ایران را داراست، بنیان های موسیقی هنری را در کردستان ایران مهیا نموده بود . در جامعه ای که هنوز به هنر مند به چشم لوتیان و مطربان دون پایه می نگریستند مردانی چون زیرک و. . . با کار و هنرشان برای ما راهی را گشودند که بتوانیم وام گیر هنرشان و پی گیر کارشان باشیم . مردانی چون خالقی اعلام نمودند که می توان در کنار آوازهای شاد پایکوبی نغمه های اندیشمند با اشعاری از شاعران بنام و اجراهایی در خور با گروه های بزرگ حرفه ای داشت . در جامعه ای که هنوز آموزش هنری معنایی به سزا ندارد و هنرمند جایگاه خویش را نیافته ، پرورش هنرمندانی چنین بس دشوار می نماید و تنها و تنها عشق به هنر مادری و زبان و فرهنگ است که راهبر وپشتیبان این بزرگان است.
  Home | Kurdish Art | Kurdish Music | Kurdish Video Clips | Kurdish Cards | Senna Old Photos | Senna Photo gallery | Contact us 
   ^^ Top ^^  
©1999 - 2017 KurdOnLine.com